Haberler
2018 Yılı Ocak Ayı SAMEKS Verileri Açıklandı

 2018 yili Ocak ayi SAMEKS verileri Istanbul’da açiklandi. Belirtilen verilere göre mevsim etkisinden arindirilmis SAMEKS Bilesik Endeksi, bir önceki aya göre 0,1 puan azalarak 54,1 degerine geriledi.

 

2018 yili Ocak ayi SAMEKS verileri Istanbul’da açiklandi. Belirtilen verilere göre mevsim etkisinden arindirilmis SAMEKS Bilesik Endeksi, bir önceki aya göre 0,1 puan azalarak 54,1 degerine geriledi. Sanayi sektörü önceki aya göre 2,2 puan artis kaydederken, hizmet sektörünün 0,2 puanlik azalisi Bilesik Endeksteki düsüsün belirleyicisi oldu. Böylece SAMEKS Bilesik Endeksi, 50 referans degerinin üzerindeki seyrini 2018 yilinin Ocak ayinda da sürdürdü ve Türkiye ekonomisindeki canliliga isaret etti.

Sanayi sektöründe gözlenen artista, önceki aya göre yeni siparislerin 3,6 puan artarak 60,4 puana yükselmesi etkili olurken, buna bagli olarak üretim güçlü bir sekilde artis kaydetti. Sektöre iliskin girdi alimlari da 65,3 puanlik seviyesiyle olumlu görünümünü sürdürdü. Hizmet sektöründe ise, is hacmindeki artisa karsin girdi alimlarinin artis hizinda gözlenen yavaslama endeksi, önceki aya göre 0,2 puan asagi çekti.

Böylece mevsim ve takvim etkisinden arindirilmis SAMEKS Bilesik Endeksi’nin 54,1 puanlik degeri, 2018 yili Ocak ayina iliskin ekonomik aktivitenin canliligina isaret etti. Hem hizmet hem de sanayi sektörünün 50 referans puani üzerindeki seyrini sürdürmesi; SAMEKS’teki olumlu görünümün önümüzdeki dönemlerde de süreceginin sinyalini veriyor.

Sanayi Sektörü SAMEKS Endeksi

Mevsim ve takvim etkisinden arindirilmis SAMEKS Sanayi Endeksi, 2018 yili Ocak ayinda, bir önceki aya göre 2,2 puan artarak 59,9 seviyesine yükseldi. Bu gelismede firmalarin yeni siparislerinde meydana gelen 3,6 puanlik hizlanma belirleyici olurken, buna bagli olarak sektöre iliskin üretim, 62,2 seviyesine yükseldi. Önceki aya göre 3,9 puan gerilemis olmasina karsin girdi alimlari 65,3 puanla güçlü seyrini Ocak ayinda da sürdürdü. Istihdam alt endeksi de 52,8 puanlik seviyesiyle artisini sürdürdü ve sektöre iliskin isgücündeki artisa isaret etti.

Böylece mevsim ve takvim etkisinden arindirilmis SAMEKS Sanayi Endeksi, 2017 yili boyunca süregelen olumlu görünümünü 2018 yili Ocak ayinda da sürdürdü ve 59,9 puanlik degeriyle sektördeki canliliga isaret etti.

  • Üretim

Sanayi sektörüne ait Üretim alt endeksi, Ocak ayinda bir önceki aya göre 5,7 puan artarak 62,2 seviyesine yükseldi. Bu dönemde yeni siparislerde gözlenen artislar üretim artisini desteklerken, 62,2 puanlik endeks son 6 ayin en yüksek seviyesine isaret etti.

  • Yeni Siparis

Sanayi sektörüne ait Yeni Siparis alt endeksi, Ocak ayinda bir önceki aya göre 3,6 puan artarak 60,4 seviyesine yükseldi. Yeni siparislerdeki bu hizlanma, Ocak ayinda sanayi endeksinde gözlenen 2,2 puanlik artisin temel belirleyicisi oldu.

  • Satin Alim

Sanayi sektörüne ait Satin Alim alt endeksi, Ocak ayinda bir önceki aya göre 3,9 puan azalarak 65,3 seviyesine geriledi. Gerçeklesen bu hiz kaybina karsin; girdi alimlarinin 65,3 puanlik seviyesi,  sektördeki canliligin devam ettigine isaret ediyor.

  • Nihai Mal Stoku

Sanayi sektörüne ait Nihai Mal Stoku alt endeksi, Ocak ayinda bir önceki aya göre 1,7 puan artarak 52,3 seviyesine yükseldi. Girdi alimlarindaki güçlü seyrin Ocak ayinda da sürmesi, bu dönemde nihai mal stokunun artmasina neden oldu.

  • Tedarikçilerin Teslimat Süresi

Sanayi sektörüne ait Tedarikçilerin Teslimat Süresi alt endeksi, Ocak ayinda bir önceki aya göre 1,2 puan artarak 54,8 seviyesine yükseldi. Firmalarin yaklasik %81’i tedarikçilerin teslimat süresinde gözle görünür bir degisiklik olmadigini ifade etti.

  • Istihdam

Sanayi sektörüne ait Istihdam alt endeksi, Ocak ayinda bir önceki aya göre 1,3 puan azalarak 52,8 seviyesine geriledi. Önceki döneme göre hiz kaybetmis olmasina karsin sektöre yönelik istihdamin Ocak ayinda da artmaya devam ettigi görülüyor.

  • Hizmet Sektörü SAMEKS Endeksi

Mevsim ve takvim etkisinden arindirilmis SAMEKS Hizmet Endeksi; 2018 yili Ocak ayinda, bir önceki aya göre 0,2 puan azalarak 51,6 degerine geriledi. Is hacmindeki artisa karsin girdi alimlarinin artis hizinda gözlenen yavaslama endeksi önceki aya göre 0,2 puan asagi çekti

Önceki aya göre 3,7 puan azalmis olmasina karsin 57,5 puanlik seviyesiyle pozitif görünümünü sürdüren girdi alimlari, sektöre iliskin is hacmindeki artisi destekledi. Böylece hizmet sektörüne yönelik is hacmi, 4 ay aradan sonra yeniden 50 referans puaninin üzerinde yer aldi.

Bir önceki döneme göre 2,3 puan hiz kaybetmis olmasina karsin 50,7 seviyesinde gerçeklesen istihdam alt endeksi, hizmet sektörünün canliligini sürdürdügüne isaret ediyor. Nihai mal stokundaki 2,0 puanlik düsüs ise firmalarin bu dönemde mevcut stoklarindan tüketerek is hacimlerini artirdigini gösteriyor.

Böylece mevsim ve takvim etkisinden arindirilmis SAMEKS Hizmet Endeksi 2018 yili Ocak ayinda 51,6 puanla 50 referans degeri üzerindeki seyrini sürdürerek sektöre yönelik olumlu görünümün devam ettigine isaret etti.

  • Is Hacmi

Hizmet sektörüne ait Is Hacmi alt endeksi, Ocak ayinda bir önceki aya göre 2,8 puan artarak 50,3 seviyesine yükseldi. Böylece sektöre iliskin is hacmi 4 ay aradan sonra 50 referans degerinin üzerinde yer alarak ekonomik aktivitenin canliligina isaret etti.

  • Satin Alim

Hizmet sektörüne ait Satin Alim alt endeksi, Ocak ayinda bir önceki aya göre 3,7 puan azalarak 57,5 seviyesine geriledi. Endeksin 57,5 puanlik seyri, firmalarin sektöre olan güveninin 2018 yili Ocak döneminde de sürdügüne isaret ediyor.

  • Nihai Mal Stoku

Hizmet sektörüne ait Nihai Mal Stoku alt endeksi, Ocak ayinda bir önceki aya göre 2,0 puan artarak 49,9 seviyesine yükseldi. Nihai mal stokundaki bu düsüs firmalarin bu dönemde mevcut stoklarindan tüketerek is hacimlerini artirdigini gösteriyor.

  • Tedarikçilerin Teslimat Süresi

Hizmet sektörüne ait Tedarikçilerin Teslimat Süresi alt endeksi, Ocak ayinda bir önceki aya göre 1,5 puan azalarak 50,7 seviyesine geriledi. Ocak ayinda firmalarin yaklasik %81’i teslimat sürelerinde önemli bir degisim olmadigini ifade ediyor.

  • Istihdam

Hizmet sektörüne ait Istihdam alt endeksi, Ocak ayinda bir önceki aya göre 2,3 puan azalarak 50,7 seviyesine geriledi. Gözlenen bu gerilemeye karsin 50,7 seviyesindeki endeks, hizmet sektörüne iliskin istihdamin artmaya devam ettigini gösteriyor.

2017 yilinin genelinde 50 referans degerinin üzerinde seyreden SAMEKS, 2018 yilinin ilk döneminde de artis egilimini sürdürmüs ve Türkiye ekonomisine yönelik olumlu görünümün sürdügüne isaret etmistir. Bu dönemde hem Sanayi hem de Hizmet Endeksi’nin 50 referans degerinin üzerinde yer almasi, reel sektörün ekonomiye olan güveninin sürdügünü göstermektedir.

Hizmet endeksine ait is hacminin 4 aylik aradan sonra yeniden 50 referans degerinin üzerinde yer almasi sektöre iliskin nispi durgunlugun geride kaldigini göstermektedir. Buna ek olarak her iki sektörde girdi alimlarinin güçlü seyrini korumasi, SAMEKS’teki artislarin önümüzdeki dönemde de sürecegine isaret etmektedir.

Ocak ayi içerisinde reel sektöre iliskin açiklanan resmi veriler de SAMEKS’in olumlu görünümünü teyit etmistir. Bu dönemde Tüketici Güven Endeksi aylik bazda %11,1 artarak 72,3 seviyesine çikarken, Reel Kesim Güven Endeksi de aylik bazda 5 puan yükselerek 108,3 seviyesine ulasmistir. Bu gelismelerin yani sira imalat sanayiinde kapasite kullanimi da geçtigimiz yilin ayni ayina kiyasla 1,2 puan artarak %78,2 düzeyinde gerçeklesmistir.

DÜNYA EKONOMISI

2018 yili Ocak ayinda küresel ekonominin gündemi; ABD’de geçici bütçe tasarisi üzerindeki tartismalar, Avro Bölgesi’nde ekonomik aktivitenin olumlu seyrini sürdürmesi,  Avrupa Merkez Bankasi’nin para politikasi karari ve IMF Dünya Ekonomik Görünüm Raporu üzerine yogunlasti.

ABD Senatosu, bütçe krizi nedeniyle 3 gün boyunca kismen kapali olan federal hükümetin yeniden açilmasini saglayacak geçici bütçe tasarisini onayladi. Bu gelismenin ardindan ABD borsalarinin yükselise geçtigi görüldü. Diger taraftan ABD ekonomisinde PMI verileri son 14 yilin en yüksek seviyesine tirmanan yeni siparislerin etkisiyle beklentileri asarken, ekonomik aktivite toparlanma egilimini sürdürdü.

Avro Bölgesi’nde ise ekonomik aktivitede iyilesme sürecinin hizlandigi görülüyor. Ekonomik Güven Endeksi son 18 yilin en yüksek seviyesine ulasirken, yillik tüketici enflasyonu Aralik ayinda %1,4 ile beklentiler paralelinde açiklandi. Bölge’de issizlik orani %8,7 seviyesine gerilerken, PMI endeksi de yilin son ayinda 60,6 degerini alarak bölge ekonomisinin istikrarli seyrettigine iliskin görüsleri destekliyor.

Bu gelismeler isiginda, Avrupa Merkez Bankasi faiz oranlarinda ve varlik alim programinda degisiklige gitmeyerek gevsek para politikasi durusunu sürdürdü. ECB varlik alimlarinin Eylül ayi sonuna kadar 30 milyar Euro seviyesinde devam edecegini, enflasyon görünümünün kötülesmesi halinde varlik alim programinin süresini uzatmaya ve alimlarin boyutunu artirmaya hazir oldugunu teyit etti.

Dünya Ekonomik Görünümü raporunun güncellemesini yayimlayan IMF ise küresel büyüme tahminlerini yukari yönlü revize etti. Buna göre, 2017 yili için büyüme tahmini 0,1 puan yükseltilerek %3,7’ye, 2018 ve 2019 öngörüleri de 0,2 puan arttirilarak %3,9’a çikarildi.

TÜRKIYE EKONOMISI

Ocak ayi içerisinde açiklanan makroekonomik veriler, Türkiye ekonomisine yönelik olumlu görünümün sürdügüne isaret ederken, ekonomik aktivitede 2017 yili geneline yayilan canliligin 2018 yilinda da devam edecegi tahmin ediliyor.

Kasim ayinda %12,98 seviyesinde olan yillik tüketici fiyatlari artisi, Aralik 2017 döneminde %11,92 seviyesine gerilerken, Ekim 2017 dönemine iliskin issizlik orani da %10,3 oranina geriledi.

Sanayi üretiminde yil boyunca görülen artislar Kasim ayinda da devam etti ve yillik bazda %7 oraninda genisleme kaydedildi.  Büyüme oranlarindaki siçramaya paralel olarak, yil genelinde toplam ihracat 157,1 milyar dolara çikarak tarihin en yüksek ikinci seviyesine yükseldi. Buna karsilik ithalatin ihracattan hizli bir sekilde artis kaydetmesiyle dis ticaret açigi ve cari açiktaki genislemeler sürdü.

Kasim ayinda 52,9 düzeyinde gerçeklesen imalat sanayi PMI verisi Aralik’ta 54,9 seviyesine yükselerek sektördeki genislemenin onuncu ayinda da sürdügüne isaret etti. Tüketici Güven Endeksi, Ocak’ta aylik bazda %11,1 artarak 72,3 seviyesine çikarken, bu gelismede genel ekonomik durum ile hanenin maddi durum beklentilerindeki iyilesme etkili oldu. Buna ek olarak imalat sanayiinde kapasite kullaniminin 1,2 puan artarak %78,2 seviyesine yükselmesi ve reel kesim güven endeksinin 5 puanlik artisla 108,3 seviyesine ulasmasi, reel sektöre yönelik diger olumlu gelismeler olarak gözlemlendi.Özetle; 2018 yilinin ilk ayinda Türkiye ekonomisine iliskin açiklanan veriler, genel anlamda ekonomideki canliligin ve güçlü büyüme egiliminin sürdügüne isaret etmistir.

Dis Ticaret: 2017 yili Kasim ayinda toplam ihracat hacmi 2016 yilinin ayni ayina göre %11,2 oraninda artarak 14,2 milyar dolar olurken, toplam ithalat hacmi de %21,3 artarak 20,5 milyar dolar olarak gerçeklesti. Ithalatin ihracattan hizli bir sekilde artis kaydetmesiyle, bu döneme iliskin dis ticaret açigi %52,4 oraninda artis kaydetti.

Yilin ilk 11 ayinda ise ihracat yillik bazda %10,4, ithalat %16,9 yükseldi. Böylece bu dönemde dis ticaret açigindaki artis %33,8 oldu.

Kasim ayinda en çok ihracat yapilan fasil olan motorlu kara tasitlarinda ihracat yillik bazda %18,9 oraninda artti. Kazanlar ve makinalar ile demir çelik ihracatinda son aylarda izlenen güçlü seyrin Kasim’da da devam ettigi görüldü. Yillik ihracat artisinin %64’ü, söz konusu üç fasildaki güçlü ihracat performansindan saglandi.

Petrol fiyatlarinin yilin ilk 11 ayinda bir önceki yilin ayni dönemine göre %40 oraninda artmasinin da etkisiyle enerji ithalati dis ticaret dengesini Kasim ayinda da olumsuz yönde etkilemeye devam etti. Enerji ithalati Kasim’da bir önceki yilin ayni ayina kiyasla %46 ile hizli bir artis gösterdi.

Bu dönemde ara mali ithalati da iç talepteki canli seyrin etkisiyle %28,9 oraninda artarak yil genelindeki güçlü seyrini sürdürdü. Yil genelinde TL’deki deger kaybinin da etkisiyle zayif bir seyir izleyen tüketim mali ithalati ise bu dönemde yillik bazda %6,7 artis kaydetti.

2017 yilinda enerji fiyatlarindaki yükselis, altin ticaretinin seyri ve güçlü iç talep ithalatin hizli artmasinda etkili oldu. Avrupa’da iktisadi faaliyette yasanan toparlanma ise ihracat performansimiza olumlu yansidi. Aralik ayinda ihracat ve ithalat hacminin Kasim ayindakine benzer bir seyir izlemesi bekleniyor.

Cari Açik: 2017 yili Kasim ayina ait cari islemler açigi, bir önceki yilin Ekim ayina göre %86,4 oraninda artarak 4,2 milyar dolar olarak gerçeklesti. Böylece 2017 yili Ocak-Kasim döneminde cari açik, önceki yilin ayni dönemine göre %37,5 oraninda artarak 39,4 milyar dolar oldu.

Yilliklandirilmis bazda cari islemler açigi ise 43,8 milyar dolar seviyesine yükseldi. Bu gelismede petrol fiyatlarindaki hizli artisin ve Kasim’da ivme kaybetmesine ragmen güçlü seyreden net altin ithalatinin etkisiyle genisleyen dis ticaret açigi belirleyici oldu.

Net dogrudan yatirimlar Kasim ayinda bir önceki yilin ayni ayina kiyasla 329 milyon dolar azalarak 306 milyon dolar olarak gerçeklesti.

Portföy yatirimlarinda, 2017 yilinda ilk kez Kasim ayinda net sermaye çikisi gözlendi. Kaydedilen 1,3 milyar dolar net çikisin büyük ölçüde bankalarin yurt disinda ihraç ettigi tahvillerin itfalarindan kaynaklandigi görülüyor.

Mayis ayindan bu yana cari açigin finansmanina katkida bulunan net hata ve noksan kaleminde Kasim ayinda 813 milyon dolar tutarinda sermaye girisi kaydedildi. Bu dönemde 3,9 milyar dolar azalan rezerv varliklar da cari açigin finansmaninda önemli rol oynadi.

Gümrük ve Ticaret Bakanligi’nin açikladigi geçici verilere göre Aralik ayinda dis ticaret açigindaki artisin sürmes,i cari açiktaki genislemenin devam ettigine isaret ediyor. Bu baglamda, cari açigin 2017 yilinda GSYH’nin %5,2’si düzeyinde gerçeklesecegi tahmin ediliyor.

Sanayi Üretimi: Büyümenin öncü göstergelerinden sanayi üretimi, Kasim ayinda, aylik bazda cüzi bir artis gösterirken, yillik bazda beklentileri asmis ve yilin son çeyregine iliskin büyüme rakamlari için olumlu bir görünüm arz etmistir. Bu dönemde, aylik bazda sanayi üretimi %0,3 artarken, yillik bazda sanayi üretimi %7,0 artis kaydetmistir.

Aylik bazda gerçeklesen %0,7 oranindaki artista madencilik ve tasocakçiligi sektöründe gözlenen artis etkili oldu. Bu dönemde madencilik ve tasocakçiligi sektörü endeksi önceki aya göre %3,2 artis kaydetti; elektrik, gaz, buhar ve iklimlendirme üretimi ve dagitimi sektörü endeksindeki artis %0,8 oldu, imalat sanayi sektörü endeksi ise degisim göstermedi.

Yillik bazda gerçeklesen %7,0’lik artista ise %7,1 oraninda artis kaydeden imalat sanayii sektörü endeksi belirleyici olurken, elektrik, gaz, buhar ve iklimlendirme üretimi ve dagitimi sektörü endeksi ve madencilik ve tasocakçiligi sektörü endeksi de sirasiyla %6,7 ve %5,9 artis kaydetti. Böylece yillik bazda sanayi üretiminde ise trend, toplamda 14 aya çikti. Aralik 2017 döneminde ise SAMEKS Sanayi Endeksi önceki aya göre 2,9 puan artarak 57,7 seviyesine yükseldi. Bu veri isiginda TÜIK Sanayi Üretim Endeksi’nin önümüzdeki dönemde de artisini sürdürecegini öngörebiliriz.

Issizlik: Eylül, Ekim ve Kasim dönemlerinin ortalamasi alinarak hesaplanan Ekim 2017 dönemi issizlik rakamlari, geçtigimiz yilin ayni dönemine göre 1,5 puan, geçtigimiz aya göre ise 0,3 puan gerileyerek %10,3 seviyesinde gerçeklesti.

Ekim 2017 döneminde toplam istihdam bir önceki yilin ayni ayina göre 1 milyon 378 bin kisi artis kaydetti. Ocak 2017 dönemine göre toplam artis ise 1 milyon 973 bin artis kaydetti. Önceki yilin ayni ayina göre 360 bin kisi azalan toplam issiz sayisi, Ekim 2017 döneminde 3 milyon 278 bin kisiye geriledi. Ocak 2017 dönemine göre ise toplam issiz sayisi 698 bin kisi azaldi. Toplam isgücü Ekim 2016 döneminde 30 milyon 914 bin kisiyken Ekim 2017 döneminde 31 milyon 932 bin kisiye yükseldi. Böylece önceki yilin ayni ayina göre isgücüne katilim yaklasik 1 milyon 18 bin kisi olarak gerçeklesti. Isgücünün hizli bir sekilde artis kaydetmesi, son 12 ayda 1 milyon 378 binlik istihdam artisina karsin issizlik oranini baski altinda tutuyor.

SAMEKS Hizmet Endeksi Istihdam alt endeksi Kasim 2017 döneminde 50,4 puanla artisini sürdürürken, SAMEKS Sanayi Endeksi Istihdam alt endeksi de 51,7 puanla olumlu görünümünü sürdürdü. Bu veriler isiginda istihdamin önümüzdeki dönemde de genel anlamda olumlu bir grafik çizecegini tahmin edebiliriz.

Enflasyon: 2017 yili Aralik ayinda aylik TÜFE artisi %0,69 ile piyasa öngörülerinin üzerinde gerçeklesirken, yillik enflasyon %11,92 olarak gerçeklesti.

Aralik ayi enflasyonuna en fazla katkiyi yapan ana harcama grubu gida ve alkolsüz içecekler oldu. Bu kalemi petrol fiyatlari ve kurlardaki yükselisin yukari yönlü baskiladigi ulastirma grubu takip ediyor. Söz konusu iki kalem toplamda aylik TÜFE artisina 62 baz puan katki sagladi. TCMB tarafindan yakindan takip edilen B ve C çekirdek enflasyon göstergelerindeki yukari yönlü seyir yilin son ayinda da sürdü. Söz konusu endekslerdeki aylik artislar aylik TÜFE artisinin altinda kalsa da yillik artislar manset TÜFE enflasyonunu Eylül 2016’dan bu yana ilk kez asti. Bu tablo önümüzdeki dönemdeki enflasyon beklentilerine ve gerçeklesmelerine iliskin olumsuz bir görünüm sunmasi nedeniyle önem tasiyor.

YI-ÜFE’deki yillik artis hizi Aralik’ta bir miktar yavaslamakla birlikte halen yüksek düzeylerde seyretmektedir. Buna göre yurtiçi üretici fiyatlarindaki aylik artis %1,37 olurken, yillik bazli artis %15,47 olmustur.

Böylece TCMB’nin son Enflasyon Raporu’nda 2017 sonunda %9,8 olmasi beklenen yillik TÜFE enflasyonu iç talepteki canlanma ile kur ve emtia fiyatlarindaki artisin etkisiyle %11,92 düzeyinde gerçeklesmis oldu. 2017’de oldugu gibi önümüzdeki dönemde de TL’deki gelismeler ile gida ve petrol fiyatlarindaki hareketlerin enflasyonun seyrinde belirleyici olmasi bekleniyor.

 
Önceki Haber Sonraki Haber